Đá phạt trực tiếp và gián tiếp khác nhau thế nào?

Khác biệt nằm ở một câu hỏi: bóng có được sút thẳng vào lưới không. Quả đá phạt trực tiếp sút thẳng vào lưới đối phương là bàn thắng. Quả đá phạt gián tiếp thì bóng phải chạm thêm một cầu thủ khác, của bất kỳ đội nào, trước khi vào lưới; nếu sút thẳng vào, đội kia được phát bóng lên.

Loại quả phạt do loại lỗi quyết định. Lỗi có va chạm hoặc chạm tay thường bị phạt trực tiếp; lỗi kỹ thuật không va chạm thường bị phạt gián tiếp.

Lỗi nào bị phạt trực tiếp

Luật 12 của IFAB chia lỗi bị phạt trực tiếp làm hai nhóm. Nhóm đầu gồm bảy hành vi nhằm vào đối phương, bị phạt khi trọng tài đánh giá là bất cẩn, liều lĩnh hoặc dùng lực quá mức: lao vào người, nhảy vào người, đá hoặc định đá, đẩy, đánh hoặc định đánh (kể cả húc đầu), tắc bóng hay tranh chấp, ngáng hoặc định ngáng chân.

Nhóm hai bị phạt trực tiếp bất kể mức độ: chạm tay (trừ thủ môn trong vòng cấm của mình), níu kéo đối phương, cản người có va chạm, cắn hoặc nhổ nước bọt, ném đồ vật vào bóng, vào đối phương hay trọng tài.

Luật còn nói gọn một nguyên tắc: lỗi có va chạm thì bị phạt trực tiếp. Mức độ va chạm quyết định thêm thẻ phạt:

Lỗi bị phạt trực tiếp xảy ra trong vòng cấm của đội phạm lỗi thì không đá phạt mà thành phạt đền. Cách đá quả ấy có ở bài phạt đền là gì. Chạm tay, lỗi dễ gây tranh cãi nhất trong nhóm này, được giải thích riêng ở bài luật chạm tay trong bóng đá.

Lỗi nào bị phạt gián tiếp

Phạt gián tiếp dành cho những lỗi không có va chạm hoặc mang tính kỹ thuật:

• chơi bóng nguy hiểm, ví dụ giơ chân cao sát đầu đối phương mà không chạm;
• cản đường đối phương khi bóng không ở trong tầm chơi, không có va chạm;
• phản ứng trọng tài, dùng lời lẽ xúc phạm;
• ngăn thủ môn thả bóng từ tay, hoặc đá vào bóng khi thủ môn đang thả;
• cố tình lách luật bằng cách hất bóng bằng đầu, ngực hay đầu gối cho thủ môn bắt;
• việt vị (theo Luật 11).

Thủ môn trong vòng cấm của mình cũng có lỗi riêng bị phạt gián tiếp: chạm tay vào bóng lần nữa sau khi đã thả ra mà chưa ai chạm, bắt bóng bằng tay khi đồng đội cố ý chuyền về bằng chân, hoặc bắt bóng trực tiếp từ quả ném biên của đồng đội.

Vì những lỗi này có thể xảy ra ngay trong vòng cấm, đá phạt gián tiếp trong vòng cấm là chuyện có thật, không bị đổi thành phạt đền. Bài việt vị là gì giải thích lỗi gián tiếp phổ biến nhất trong số này.

Nhận ra quả phạt gián tiếp: cánh tay giơ cao

Luật 13 quy định trọng tài báo hiệu quả phạt gián tiếp bằng cách giơ thẳng một tay lên quá đầu. Tay giữ nguyên cho tới khi bóng được đá và chạm một cầu thủ khác, ra ngoài sân, hoặc rõ ràng không thể thành bàn trực tiếp.

Trọng tài quên giơ tay mà quả phạt gián tiếp được sút thẳng vào lưới thì phải đá lại. Người đá không bị thiệt vì lỗi báo hiệu của trọng tài.

Quả phạt trực tiếp không có tín hiệu tay giơ cao. Trọng tài thường chỉ tay theo hướng tấn công của đội được hưởng phạt.

Vị trí đá phạt, hàng rào và khoảng cách

Mọi quả đá phạt được thực hiện tại chỗ phạm lỗi, trừ vài trường hợp:

Trường hợp đầu tạo ra những quả phạt gián tiếp cách khung thành chỉ năm mét rưỡi. Khi đó các cầu thủ phòng ngự được đứng ngay trên vạch cầu môn giữa hai cột, dù gần bóng hơn 9,15 m.

Ngoài trường hợp ấy, đối phương phải đứng cách bóng ít nhất 9,15 m cho tới khi bóng vào cuộc. Khi đội phòng ngự xếp hàng rào từ ba người trở lên, cầu thủ đội tấn công phải đứng cách hàng rào ít nhất 1 m; vi phạm thì đội phòng ngự được phạt gián tiếp.

Bóng vào cuộc khi được đá và di chuyển rõ ràng. Người đá không được chạm bóng lần hai trước khi bóng chạm người khác. Đá phạt nhanh vẫn hợp lệ: nếu đối phương đứng gần hơn 9,15 m mà chặn được quả đá nhanh ấy, trận đấu tiếp tục; nhưng người cố tình đứng chắn để không cho đá nhanh sẽ nhận thẻ vàng.

Câu hỏi thường gặp

Đá phạt trực tiếp có tính việt vị không? Có. Luật việt vị chỉ miễn cho người nhận bóng trực tiếp từ phạt góc, ném biên và phát bóng lên; mọi quả đá phạt, trực tiếp hay gián tiếp, vẫn xét việt vị.

Đá phạt gián tiếp sút thẳng vào lưới thì sao? Không thành bàn, đội phòng ngự được phát bóng lên. Nếu bóng chạm bất kỳ cầu thủ nào, kể cả thủ môn, trước khi vào lưới thì bàn thắng được công nhận.

Đá phạt mà bóng đi thẳng vào lưới nhà có tính bàn không? Không. Quả đá phạt, trực tiếp hay gián tiếp, đi thẳng vào lưới đội mình thì đối phương được hưởng phạt góc.