Luật thay người trong bóng đá: 5 người, 3 lượt, 10 giây

Ở các giải chuyên nghiệp hàng đầu và trận chính thức của đội tuyển quốc gia, mỗi đội được thay tối đa năm cầu thủ. Năm người ấy phải vào sân trong không quá ba lần dừng trận, cộng thêm giờ nghỉ giữa hiệp. Nếu trận đá hiệp phụ, đội được dùng nốt người và lượt còn thừa, và có thể được thêm một người nếu điều lệ giải cho phép.

Đó là phần cốt lõi của Luật 3 trong bộ luật IFAB. Phần còn lại trả lời những câu hỏi hay gây tranh cãi trên khán đài: khi nào một lần thay bị tính là một lượt, ai được thay vì chấn thương đầu, và vì sao từ mùa 2026/27 cầu thủ bị thay ra phải rời sân trong mười giây.

Vì sao là năm người và ba lượt

Luật thay người lâu nay chỉ cho thay ba cầu thủ. Tháng 5/2020, giữa đại dịch, IFAB đáp lại đề nghị của FIFA bằng một sửa đổi tạm thời: các giải lớn được chọn cho thay năm người để bảo vệ sức khoẻ cầu thủ khi lịch thi đấu dồn dập. Kỳ họp thường niên tháng 6/2022 ở Doha biến lựa chọn đó thành luật vĩnh viễn.

Cùng lúc, IFAB giữ nguyên giới hạn ba lượt thay ngoài giờ nghỉ. Nhờ vậy năm người vào sân không đồng nghĩa với năm lần trận đấu bị ngắt. Danh sách dự bị được phép dài tới mười lăm người thay vì mười hai, tuỳ ban tổ chức giải.

Cách đếm lượt có hai chi tiết dễ nhầm. Nhiều người vào sân trong cùng một lần dừng trận chỉ tính là một lượt. Nếu hai đội cùng thay người trong một lần dừng, cả hai đội đều bị trừ một lượt.

Minh hoạ: cùng năm người, hai cách dùng

Hai kịch bản dưới đây là ví dụ minh hoạ để thấy lượt thay quan trọng ngang số người.

Đội A thay hai người ở giờ nghỉ, hai người ở phút 60 và một người ở phút 80. Giờ nghỉ không tính lượt, nên đội A mới dùng hai trong ba lượt mà đã hết năm người. Bất kỳ lần thay nào sau đó đều không còn được phép.

Đội B thay một người ở phút 55, một ở phút 65 và một ở phút 75. Ba lần dừng trận đã dùng hết ba lượt. Đội B vẫn còn hai suất thay trên giấy, nhưng không được đưa thêm ai vào trong thời gian thi đấu chính thức. Nếu trận đá hiệp phụ, đội B dùng được hai suất đó ở quãng nghỉ trước hiệp phụ hoặc giữa hai hiệp phụ, vì các quãng nghỉ này không tính lượt.

Ở giao hữu cấp đội tuyển quốc gia, luật mùa 2026/27 nâng mức tối đa lên tám người, hoặc tới mười một người nếu hai đội thoả thuận và báo trọng tài trước trận. Các trận giao hữu khác được thay nhiều hơn nếu hai đội đồng ý; không có thoả thuận thì tối đa sáu người.

Hiệp phụ: thêm người, thêm lượt

Khi trận đấu kéo sang hiệp phụ, Luật 3 cho đội dùng mọi suất thay và lượt thay chưa dùng hết. Điều lệ giải còn có thể cho mỗi đội thêm một cầu thủ thay người, kèm một lượt thay riêng cho người này, bất kể đội đã dùng đủ năm người hay chưa.

Hai thời điểm thay trong hiệp phụ không bị tính lượt: quãng nghỉ giữa hết giờ chính thức và lúc bắt đầu hiệp phụ, và quãng nghỉ giữa hai hiệp phụ. Hiệp phụ dài bao lâu, có bù giờ hay không, xem ở bài hiệp phụ bao nhiêu phút.

Sau hiệp phụ, cửa thay người đóng lại. Chỉ những cầu thủ còn trên sân lúc hết trận mới được sút luân lưu. Ngoại lệ duy nhất là thủ môn chấn thương không thể tiếp tục: đội còn suất thay chưa dùng được đưa thủ môn dự bị vào, kể cả khi đã hết lượt thay, và thủ môn bị thay không được sút nữa.

Thay người vì chấn động não không tính vào năm suất

Kỳ họp thường niên IFAB tháng 3/2024 ở Scotland chính thức đưa quy định thay người vì chấn động não vào luật, sau giai đoạn thử nghiệm. Giải được chọn có áp dụng hay không.

Theo quy trình của IFAB, mỗi đội được dùng tối đa một suất thay vì chấn động não trong một trận, và suất này không trừ vào năm suất thông thường hay ba lượt thay. Cầu thủ bị thay ra không được trở lại, kể cả để sút luân lưu. Khi một đội dùng suất này, đội kia được quyền thêm một người thay vì bất kỳ lý do nào, kèm một lượt thay riêng.

Đây cũng là chỗ thay người khác hẳn thẻ đỏ. Cầu thủ bị đuổi khỏi sân thì đội không được đưa người vào thế chỗ, như giải thích ở bài thẻ đỏ gián tiếp là gì.

Luật 10 giây mùa 2026/27, kể cả ở V-League

Đổi mới lớn nhất mùa này nhắm vào câu giờ. Khi bảng thay người được giơ lên, cầu thủ bị thay ra phải rời sân trong mười giây, ở điểm gần nhất trên đường biên, trừ khi trọng tài chỉ định chỗ khác vì an toàn hay chấn thương. Trọng tài có thể giơ tay đếm ngược năm giây cuối.

Chậm quá mười giây thì cầu thủ đó vẫn phải ra, nhưng người vào thay chưa được vào ngay. Trận đấu tiếp tục, và người thay chỉ được vào sân ở lần dừng trận đầu tiên sau khi bóng đã lăn được một phút. Trong quãng ấy đội chơi thiếu một người. Lần thay cũng không được huỷ hay đổi sang cầu thủ dự bị khác.

V-League 2026/27 áp dụng quy định này cùng các luật chống câu giờ khác như đếm ngược năm giây khi ném biên, theo Tiền Phong. Trên trang trận của 7Bong, mỗi lần thay người hiện trong phần diễn biến kèm phút thay, nên người xem kiểm được đội nào dùng bao nhiêu lượt. Lịch các trận sắp tới có ở trang lịch thi đấu V-League.

Câu hỏi thường gặp

Báo thay người rồi mà trận dừng vì chấn thương, đội đổi người vào được không? Được, miễn cầu thủ dự bị chưa bước vào sân. Việc thay người chỉ hoàn tất khi người vào đã vào sân, nên trước đó đội vẫn đổi được lựa chọn.

Cầu thủ đã bị thay ra có được vào sân lại không? Không, ở bóng đá chuyên nghiệp. Thay người quay vòng chỉ được phép ở bóng đá trẻ, bóng đá người cao tuổi, bóng đá người khuyết tật và phong trào, khi liên đoàn quốc gia hay FIFA đồng ý.

Thủ môn bị thẻ đỏ thì đội có được thay thủ môn mới không? Đội phải có người bắt gôn trước khi trận đấu tiếp tục: hoặc một cầu thủ đang trên sân vào khung thành, hoặc đưa thủ môn dự bị vào và rút một cầu thủ ra. Cách sau dùng một suất thay như bình thường, và đội vẫn chỉ còn mười người.